Cyfrowy paszport produktu dla wyrobów tekstylnych

Nie ustalono jeszcze konkretnej daty. Obowiązek ten wynika z delegowanego aktu prawnego w ramach rozporządzenia ESPR dotyczącego tekstyliów i odzieży, który Komisja zamierza przyjąć w czwartym kwartale 2027 r. i który sama określa jako orientacyjny. Art. 4 ust. 4 rozporządzenia ESPR wymaga, aby między wejściem w życie tego aktu prawnego a jego zastosowaniem upłynęło co najmniej 18 miesięcy; dlatego rok 2029 jest najwcześniejszym realistycznym terminem. Kto dziś podaje konkretny miesiąc, ten jedynie zgaduje. Proszę planować z uwzględnieniem ram czasowych, a nie konkretnej daty.

Tak. Obowiązek ten wiąże się z wprowadzeniem do obrotu, a nie z produkcją (art. 9 rozporządzenia ESPR). Każdy, kto importuje odzież z państwa trzeciego do UE, wprowadza ją do obrotu i musi zadbać o to, by paszport istniał, a jego treść była prawidłowa. W praktyce oznacza to, że albo Państwa dostawca dostarcza dane, albo Państwo sami je gromadzą. W obu przypadkach konieczne jest zawarcie odpowiedniej klauzuli w umowie zakupu, a jej wynegocjowanie trwa dłużej niż oczekiwanie na wejście w życie aktu prawnego.

Dwa różne obszary zastosowania pokrywają się. Rozporządzenie (UE) nr 1007/2011 definiuje wyroby włókiennicze do celów oznakowania na podstawie składu włókien. Rozszerzona odpowiedzialność producenta wynikająca ze zmienionej ramowej dyrektywy w sprawie odpadów obejmuje wymienione w jej załączniku wyroby tekstylne, wyroby związane z tekstyliami oraz obuwie; dlatego też uwzględniono w niej obuwie i tekstylia domowe. Akt delegowany w sprawie ESPR określa własny zakres stosowania i dopóki nie zostanie on opublikowany, nikt nie jest w stanie z całą pewnością stwierdzić, czy dana akcesoria wchodzi w jego zakres.

Są to odrębne obowiązki z odrębnymi terminami. Rozszerzona odpowiedzialność producenta nakłada na Państwa obowiązek pokrycia kosztów zbiórki i przetwarzania produktów, które wprowadzają Państwo na rynek krajowy, a systemy muszą zostać uruchomione do 17 kwietnia 2028 r. (art. 22a zmienionej dyrektywy ramowej w sprawie odpadów). Paszport produktu zobowiązuje Państwa do publikowania danych dotyczących samego produktu i jest wprowadzany wraz z aktem delegowanym w ramach rozporządzenia ESPR. W obu przypadkach potrzebne są te same podstawowe dane dotyczące produktu - to jedyna dobra wiadomość w tej kwestii.

Nie. Rozporządzenie ESPR wymaga jednoznacznego identyfikatora produktu oraz nośnika danych umieszczonego na produkcie, jego opakowaniu lub w dokumentacji towarzyszącej (art. 10 i art. 12); nie nakłada ono jednak wymogu stosowania konkretnego systemu numeracji. Jeśli dysponują Państwo numerem GTIN, identyfikator ten zostanie w systemie Transpareo przekształcony w GS1 Digital Link, który jest rozpoznawany również przez systemy zewnętrzne. W przypadku braku numeru GTIN identyfikator paszportu stanowi unikalny identyfikator Transpareo, a kod QR również prowadzi do tego samego miejsca. Więcej informacji na temat wyboru znajdą Państwo w artykule „Dlaczego GS1 Digital Link jest właściwym standardem?”.

Poziomy dostępu zostaną określone w akcie delegowanym, a zatem poziomy dotyczące wyrobów włókienniczych nie istnieją jeszcze. To, co już określa rozporządzenie ESPR, to zasada - niektóre informacje są publiczne, inne są zarezerwowane dla podmiotów mających uzasadniony interes, takich jak zakłady naprawcze i recyklingowe, a jeszcze inne dla organów administracji (art. 10 i art. 11). Proszę zaprojektować model danych w taki sposób, aby widoczność była cechą charakterystyczną, a nie dodatkiem wprowadzonym później. W systemie Transpareo widoczność jest właściwością każdego pojedynczego pola; zmiana w akcie prawnym jest zatem kwestią ustawienia, a nie migracji.

Problem nie leży w technologii, lecz w łańcuchu dostaw. Każdy element odzieży przechodzi od czterech do siedmiu etapów produkcji, często w różnych krajach, a większość marek dysponuje wiarygodnymi danymi jedynie do momentu dotarcia do szwalni. Pochodzenie włókien, skład chemiczny barwników oraz zawartość materiałów pochodzących z recyklingu znajdują się o dwa lub trzy etapy niżej i są określane na podstawie klauzul umownych, a nie w wyniku uprzejmych zapytań. Klauzule te ulegają aktualizacji według własnego harmonogramu; marki oczekujące na wejście w życie aktu prawnego negocjują zatem warunki pod presją czasu. Sam pas jest konfigurowany w systemie Transpareo w ciągu kilku dni.

Te elementy pokrywają się, ale nie są wzajemnie zamienne. Etykieta dotycząca składu włókien zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1007/2011 pozostaje obowiązkowa i zachowuje formę fizyczną; paszport uzupełnia ją o informacje odczytywane maszynowo, na które na etykiecie nie ma miejsca, takie jak pochodzenie i wykończenie poszczególnych składników. W planie prac zaznaczono, że wymogi informacyjne ESPR są opracowywane w powiązaniu z rozporządzeniem w sprawie oznakowania, które samo w sobie podlega weryfikacji. Proszę liczyć się z jednym źródłem danych, które zasila oba systemy, a nie z dwoma równoległymi systemami informacji.

Rozporządzenie ESPR pozostawia określenie tego okresu aktowi delegowanemu, ale już teraz ustala jego najtrudniejszy element - dane muszą pozostawać dostępne przez ten okres, nawet po ogłoszeniu upadłości, likwidacji lub zaprzestaniu działalności podmiotu w Unii (art. 11). Obowiązek ten ma charakter nadrzędny względem każdej umowy zawartej z usługodawcą. Dlatego proszę zapytać każdego dostawcę, co stanie się z Państwa certyfikatami po wypowiedzeniu umowy. W przypadku Transpareo opublikowane certyfikaty pozostają dostępne pod stałym adresem, a nasza lista kontrolna dla dostawców zawiera dalsze pytania, które warto zadać.

Rozporządzenie ESPR pozostawia kwestię sankcji w gestii państw członkowskich, wymagając jednak skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających kar, a organy nadzoru rynku mogą nakazać wycofanie produktu z obrotu. W branży modowej najczęściej najkosztowniejszym elementem jest wycofanie produktu - sezon jest krótki, a kolekcja zatrzymana na granicy całkowicie traci swój okres sprzedaży. Jeśli chodzi o EPR, dochodzą do tego jeszcze krajowe kary pieniężne nakładane na niezarejestrowanych producentów.