Przegląd systemu ESPR i cyfrowego paszportu produktu

Czym jest ESPR?

Rozporządzenie w sprawie ekoprojektu na rzecz zrównoważonych produktów (ESPR) to unijne rozporządzenie ramowe, które ujednolica wymogi dotyczące zrównoważonego rozwoju produktów. Weszło ono w życie 18 lipca 2024 r. i zastępuje dotychczasową dyrektywę w sprawie ekoprojektu.

Kluczowym narzędziem w ramach ESPR jest cyfrowy paszport produktu (DPP): elektroniczny zbiór danych, do którego dostęp można uzyskać za pośrednictwem nośnika danych umieszczonego na produkcie - zazwyczaj w postaci kodu QR - i który zawiera przejrzyste informacje dotyczące pochodzenia, materiałów, naprawy oraz utylizacji.

Krótko mówiąc: rozporządzenie ESPR określa „co” (wymagania dotyczące produktów), natomiast DPP określa „jak” (udostępnianie danych za pośrednictwem kodu QR i Internetu).

Harmonogram

Rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów (ESPR) będzie stopniowo wchodzić w życie na podstawie aktów delegowanych dla poszczególnych kategorii produktów. Komisja Europejska opublikowała harmonogram z określoną kolejnością priorytetów:

Od 2027 r.

Akumulatory (akumulatory do pojazdów elektrycznych i pojazdów lekkich użytkowych oraz akumulatory przemysłowe o pojemności powyżej 2 kWh). Pierwszy wiążący obowiązek dotyczący DPP od lutego 2027 r., wynikający z odrębnego rozporządzenia w sprawie baterii.

Od 2028 r.

Żelazo, stal i wyroby budowlane. Akty delegowane zostaną przyjęte w latach 2026/2027; obowiązek stosowania DPP zacznie obowiązywać co do zasady najwcześniej 18 miesięcy później.

Od 2029 r.

Tekstylia, aluminium, opony, produkty elektroniczne i z zakresu technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT), meble oraz materace. Akty prawne zostaną w większości przyjęte w latach 2027-2028, a ich stosowanie rozpocznie się od 2029 r.

Od 2030 r.

Zabawki (rozporządzenie UE w sprawie zabawek, obowiązujące od 1 sierpnia 2030 r.). Wyłączone obszary, takie jak żywność i leki, nie podlegają rozporządzeniu ESPR - w tych przypadkach DPP pozostaje dobrowolnym narzędziem zapewniającym przejrzystość.

Centralny rejestr UE DPP - indeks łączący każdy identyfikator produktu z paszportem przechowywanym w systemie zdecentralizowanym - funkcjonuje od 20 lipca 2026 r.; specyfikacja interfejsu technicznego jest nadal opracowywana.

Harmonogram nie jest niezmienny. Warunki ramowe polityczne oraz konsultacje techniczne mogą spowodować przesunięcie poszczególnych terminów.

Zalecamy przedsiębiorstwom rozpoczęcie przygotowań najpóźniej 24 miesiące przed wejściem obowiązku w życie.

Informacje dla poszczególnych branż wraz ze wszystkimi terminami, obowiązkami, wymaganymi danymi i źródłami urzędowymi: nasz przewodnik branżowy.

Więcej na ten temat: Harmonogram ESPR na rok 2027: co producenci baterii muszą teraz wiedzieć.

Kogo to dotyczy?

Zasadniczo każdy podmiot gospodarczy, który wprowadza produkty do obrotu na rynku UE lub importuje je do UE z państwa trzeciego. Należą do nich:

producenci i właściciele marek
importerzy z państw trzecich (w tym ze Szwajcarii, Wielkiej Brytanii, USA i Chin)
handlowcy i partnerzy dystrybucyjni (ograniczone obowiązki)
platformy handlowe online oraz dostawcy usług logistycznych

W przypadku platform handlowych online od 21 września 2027 r. zastosowanie będzie miał nowy kodeks celny Unii: W przypadku sprzedaży na odległość z państw trzecich do konsumentów , w zależności od zawartej umowy , importerem w rozumieniu przepisów celnych jest sprzedawca lub platforma handlowa pośrednicząca w sprzedaży i to ona musi zapewnić, że towar jest zgodny z przepisami dotyczącymi produktów, które stosuje organ celny.

MŚP korzystają z uproszczonych przepisów, jednak nie są zasadniczo zwolnione z tych obowiązków.

Obowiązek ten zależy przede wszystkim od kategorii produktu, a nie od wielkości przedsiębiorstwa.

Szczegółowe obowiązki poszczególnych podmiotów, w podziale na branże, można znaleźć na stronach branżowych, np. dotyczących Baterie, tekstyliów oraz wyrobów budowlanych.

Dane obowiązkowe w DPP

Dokładny katalog danych zostanie określony dla każdej kategorii produktów w akcie delegowanym. Stałe elementy, które muszą być uwzględnione, to:

Identyfikacja produktu

GTIN, numer seryjny lub numer partii
Dane dotyczące producenta i pochodzenia
Upoważniony podmiot gospodarczy w UE

Skład materiałowy

Składniki i ich udziały wagowe
Substancje niebezpieczne i substancje objęte rozporządzeniem REACH
Udział materiałów pochodzących z recyklingu i składników pochodzenia biologicznego

Wpływ na środowisko

Ślad węglowy (od źródła do bramy zakładu lub od źródła do końca cyklu życia)
Zużycie wody i energii podczas produkcji
Okres użytkowania, możliwość naprawy, możliwość recyklingu

Użytkowanie i utylizacja

Instrukcje naprawy i konserwacji
Wskazówki dotyczące odbioru i recyklingu
Deklaracje zgodności, certyfikaty i raporty z badań

Interoperacyjność i niezależność od dostawców

ESPR wymaga, aby paszporty produktów były interoperacyjne i oparte na otwartych standardach - nadające się do odczytu maszynowego, ustrukturyzowane oraz możliwe do wymiany między systemami. W towarzyszącym zleceniu normalizacyjnym Komisji cel ten został wyraźnie sformułowany: identyfikatory muszą być przekazywane za pośrednictwem otwartej, interoperacyjnej sieci, bez przywiązania do konkretnego dostawcy oraz z możliwością przenoszenia między usługami resolverowymi a systemami.

Osoba wybierająca dostawcę usług DPP nie może być do niego przywiązana.

W praktyce oznacza to, że już opublikowane paszporty produktu muszą zachować swoją ważność w przypadku zmiany dostawcy. Otwarte standardy, takie jak GS1 Digital Link, oraz narzędzia do prezentacji oparte na otwartym kodzie źródłowym stanowią drogę do osiągnięcia tego celu - więcej informacji na stronie Transpareo Time Machine.

Sankcje

Rozporządzenie ESPR pozostawia państwom członkowskim swobodę w zakresie konkretnego określenia sankcji. Muszą one być "skuteczne, proporcjonalne i odstraszające". Pierwsze projekty przewidują:

grzywny, których wysokość ustalają państwa członkowskie
zakaz sprzedaży i wprowadzania do obrotu w przypadku poważnych naruszeń
wycofanie produktów niezgodnych z wymogami
wykluczenie z przetargów publicznych

Organy nadzoru rynku w państwach członkowskich będą przeprowadzać kontrole wyrywkowe - mając przy tym dostęp do publicznie dostępnych baz danych DPP w oparciu o dane.

Więcej na ten temat: ile naprawdę kosztuje obowiązek publikacji DPP - i ile kosztują sankcje.

Przygotowanie

Nawet jeśli nie ma takiego obowiązku, warto przygotować się z wyprzedzeniem:

Uporządkowanie katalogu produktów: sporządzenie spisu danych o produktach, zidentyfikowanie braków w danych.
Zaangażowanie dostawców: gromadzenie danych dotyczących materiałów i pochodzenia w całym łańcuchu dostaw.
Wybór podstaw technicznych: GS1 Digital Link, strategia kodów QR, hosting, integracja API.
Rozpoczęcie projektu pilotażowego: opublikowanie poszczególnych produktów jako DPP i przetestowanie ich wewnętrznie.
Skalowanie: podłączenie pełnej oferty produktów, zapewnienie jakości danych.

Największy wysiłek wiąże się nie z samym paszportem, ale z digitalizacją i konsolidacją danych produktowych - oto dlaczego warto już dziś rozpocząć tworzenie bazy danych.

Dzięki Transpareo: importują Państwo dane produktów z plików Excel lub CSV, przypisują je do wyselekcjonowanych pól obowiązkowych dla Państwa branży i publikują pierwsze DPP w ciągu kilku minut. W miarę pojawiania się nowych aktów delegowanych stale rozbudowujemy platformę, aby struktura Państwa danych rozwijała się wraz z nią.

Źródła

Stan na czerwiec 2026 r. Niniejszy przewodnik nie zastępuje porady prawnej. W celu uzyskania wiążących informacji prosimy zwrócić się do działu prawnego Państwa przedsiębiorstwa lub do wyspecjalizowanego doradcy ESPR.

Gotowi na paszport produktu?

Zacznij za darmo i samodzielnie skonfiguruj swój pierwszy DPP.

Wypróbuj za darmo