De bouwsector leeft in een wereld op zich als het gaat om productidentificatie. Een Ford Fiesta heeft een FIN, een verpakking ibuprofen heeft een PZN, een fles olijfolie heeft een GTIN. Een zak portlandcement? Een partijnummer dat de arbeider met een watervaste stift op de zak schrijft.
Wanneer de DPP op grote schaal wordt ingevoerd, staat de bouwsector voor een specifieke vraag: hoe identificeert men producten eenduidig en duurzaam die van oudsher niet afzonderlijk werden geïdentificeerd?
Waarom GTIN’s in de bouwsector niet werken
De GTIN (Global Trade Item Number) is een handelsidentificatie. Deze identificeert een artikel zoals het in de handel wordt aangeboden. Bij bouwproducten werkt dit op verschillende punten niet:
- Bulkgoederen zoals cement, zand en grind worden per ton per vrachtwagen geleverd. Geen individueel „artikel“.
- Op maat gemaakte producten zoals stalen balken worden volgens de specificaties van de klant vervaardigd. Elke balk is in principe uniek.
- Op partijen gebaseerde producten zoals mortel of beton hebben per partij (dagproductie) verschillende eigenschappen.
- Systeemonderdelen zoals ramen of deuren zijn configureerbaar - elke bestelling is anders.
Er bestaat geen enkele GTIN per product, omdat het begrip „product“ in de bouwsector diffuser is.
De oplossing: identificatie op basis van partij- en serienummers
De EU heeft dit onderkend. In de nieuwe Construction Products Regulation (EU) 2024/3110, die sinds 7 januari 2025 van kracht is en sinds 8 januari 2026 van toepassing is, is er een apart „Construction Products Passport“ (CPP). De identificatie daarvan is gebaseerd op:
- Producttype (basisidentificatiecode - bijvoorbeeld het DoP-nummer uit de Declaration of Performance)
- Partijnummer of productiedatum (variabel)
- Optioneel serienummer voor individuele stuks
Dit sluit aan bij de GS1-logica. GS1 biedt Application Identifiers:
-
01- GTIN (indien aanwezig) -
10- partijnummer (BATCH/LOT) -
11- productiedatum -
21- serienummer -
8004- GIAI (Global Individual Asset Identifier) wanneer er geen GTIN wordt bijgehouden
Een GS1 Digital Link zoals:
https://id.example.com/01/04012345678901/10/2026-W14-A
identificeert een producttype 04012345678901 uit de partij 2026-W14-A. Voor de bouwsector is dit de werkende combinatie.
CPR versus ESPR: twee wetgevingsbesluiten, één paspoort?
Hier wordt het ingewikkeld. De herziening van de CPR kent een eigen paspoortkader. De ESPR kent een kader. Beide verwijzen naar elkaar, maar de technische specificaties zijn niet identiek.
Een fabrikant van cementdakpannen is aan beide onderworpen: de CPR voor de eigenschappen van bouwproducten, de ESPR voor milieuaspecten zoals recycleerbaarheid.
In de praktijk betekent dit: twee gegevenslagen, beide te vinden onder dezelfde product-ID. Het onderliggende Common Data Model is nog onderwerp van discussie. De EU-werkgroep (CEN/CENELEC JTC 24) werkt eraan om tegen eind 2026 een gemeenschappelijke structuur voor te stellen.
Realistisch gezien: fabrikanten die nu van start gaan, dienen een gegevensstructuur te kiezen die uitbreidbaarheid ondersteunt. Een star „ESPR-only“-formaat zal later moeten worden aangepast. Een CPP-conform formaat biedt een bredere dekking.
Wat er precies in de CPP staat
De CPR definieert een uitbreidbare structuur. Artikel 76, lid 2, somt op wat een bouwpas moet bevatten:
- Identificatie van de fabrikant en de unieke identificatiecodes
- Producttype en -variant
- Prestatie- en conformiteitsverklaring overeenkomstig artikel 15
- Essentiële milieukenmerken overeenkomstig bijlage II, toegelicht over de gehele levenscyclus
- Gebruiks-, inbouw- en onderhoudsinstructies
- Indien nodig: veiligheidsinformatieblad
- Instructies voor ontmanteling en recycling - nieuw ten opzichte van de oude CPR
Een EPD volgens EN 15804 is daarbij niet verplicht. De tekst van de verordening gaat uit van de milieukenmerken van bijlage II, berekend met software die de Commissie kosteloos ter beschikking stelt (art. 15, lid 2); EN 15804 komt alleen voor in de overwegingen, als bron van de karakteriseringsfactoren voor deze software. Wie reeds over een EPD beschikt, dekt met de onderliggende gegevens daarvan het grootste deel van bijlage II af.
Realistisch tijdschema voor fabrikanten
In de verordening is geen vaste datum vastgelegd. Artikel 75, lid 1, verplicht de Commissie om het paspoortsysteem via een gedelegeerde handeling in te voeren, maar noemt hiervoor geen termijn. Zodra deze handeling in werking treedt, gaan op grond van artikel 80, lid 1, twee termijnen in:
- zes maanden tot een volledig operationeel paspoortsysteem
- achttien maanden tot de verplichting voor fabrikanten uit artikel 22, lid 7
Het eigen tijdschema van de Commissie plaatst het rechtsbesluit indicatief in het tweede kwartaal van 2027, en daaruit is de wijdverbreide schatting van eind 2028 of 2029 afgeleid.
Dit is een berekening op basis van een indicatieve datum, geen wet.
Voor de productie betekent dit, in deze volgorde:
- Nagaan welke van uw producten onder een geharmoniseerde technische specificatie vallen, aangezien de verplichtingen van artikel 20 hiervan afhangen
- De milieukenmerken van bijlage II verzamelen, die sinds 8 januari 2026 sowieso in de prestatie- en conformiteitsverklaring worden opgenomen
- De verzamelde gegevens consolideren, idealiter in een platform dat zowel het bouwpaspoort als het ESPR-paspoort kan weergeven
- Een eerste productfamilie als proefproject uitvoeren, parallel aan de verklaring
Praktisch: wat als uw product niet aan een norm voldoet?
Er zijn bouwproducten die in geen enkel hokje passen. Op maat vervaardigde stalen trappen, op maat gemaakte speciale glaselementen, beton met speciale toeslagstoffen voor bijzondere bouwwerken. Hier zijn twee pragmatische oplossingen mogelijk:
- Projectpaspoort: De volledige levering voor een bouwproject wordt als één paspoort behandeld. Niet elk afzonderlijk onderdeel krijgt een eigen QR-code. Dit werkt wanneer de installateur het totale project documenteert.
- Met laser gegraveerde partij-ID: elk fysiek product is voorzien van een permanente ID (gelaserd of geëtst). De paspoort-resolver koppelt de ID aan de partijgegevens.
Welke aanpak de juiste is, hangt af van het scenario voor hergebruik. Voor recyclingbedrijven in het jaar 2065 is optie 2 belangrijker - de infrastructuur voor ‘projectpaspoorten’ zal dan waarschijnlijk niet meer bestaan.
Alles wat de verordening van fabrikanten van bouwproducten vereist, inclusief tijdschema, rollen, verplichte gegevens en officiële bronnen, staat vermeld in ons naslagwerk over het digitale productpaspoort voor bouwproducten.
Vragen over dit artikel
Hebben wij überhaupt een GTIN nodig?
Nee. Artikel 22, lid 5, van Verordening (EU) 2024/3110 vereist een fabrikantspecifieke, unieke identificatiecode voor het producttype, alsmede een partij- of serienummer, indien van toepassing, en het paspoort is gebaseerd op de unieke identificatiecodes overeenkomstig artikel 79. Er wordt nergens melding gemaakt van een GTIN. Indien u er een hebt, zet Transpareo deze om in een GS1 Digital Link, die ook door andere systemen kan worden geïnterpreteerd; indien u er geen hebt, bevat het pasje een unieke Transpareo-identificatiecode en leidt de QR-code eveneens naar het pasje.
Vanaf wanneer is het bouwpasje daadwerkelijk verplicht?
In de verordening wordt geen datum vermeld. Artikel 75, lid 1, verplicht de Commissie om het paspoortsysteem via een gedelegeerde handeling in te voeren, maar noemt hiervoor geen termijn. Zodra dit rechtsbesluit in werking treedt, gaan op grond van artikel 80, lid 1, twee termijnen in: zes maanden totdat het systeem volledig operationeel is, en achttien maanden totdat de verplichting voor fabrikanten uit artikel 22, lid 7, van kracht wordt. Volgens het eigen tijdschema van de Commissie wordt het rechtsbesluit indicatief in het tweede kwartaal van 2027 vastgesteld; dit betekent dat de verplichting eind 2028 of 2029 ingaat, mits het tijdschema wordt gehaald. Wie vandaag een concrete maand noemt, doet dat op basis van giswerk.
Geldt dit voor elk bouwproduct?
Nog niet. Artikel 20 koppelt de verplichtingen van de marktdeelnemers aan producten die onder een geharmoniseerde technische specificatie vallen of die op basis van een Europese technische beoordeling van een CE-markering zijn voorzien, en de nieuwe verordening vervangt de oude reeks geharmoniseerde normen reeks voor reeks. Voor veel producten luidt het eerlijke antwoord vandaag de dag dat het certificaat pas wordt afgegeven wanneer de specificatie voor uw productfamilie beschikbaar is.
Onze samenstelling varieert van partij tot partij. Wat geeft de QR-code weer?
Op het niveau waarop u publiceert. Juist vanwege deze variatie vereist artikel 22, lid 5, naast de identificatiecode van het producttype ook een partij- of serienummer. In Transpareo publiceert u per producttype, per partij of per afzonderlijk stuk; een code op de leveringsbon leidt daarmee tot de samenstelling van precies deze levering en niet tot een algemeen gemiddelde. Alleen dat maakt een demontage-audit decennia later van enige waarde.
Moeten wij een EPD opstellen volgens EN 15804?
Dit is geen verplichting die in de verordening is vastgelegd. De operationele tekst gaat uit van de in bijlage II vastgestelde essentiële milieukenmerken, houdt rekening met de levenscyclus en maakt berekeningen met behulp van software die de Commissie kosteloos ter beschikking stelt (art. 15, lid 2). EN 15804 komt alleen in de overwegingen voor, als bron van de karakteriseringsfactoren voor deze software, en zelfs daar met de toevoeging „of toekomstige toepasselijke normen“. Indien u reeds over een EPD beschikt, zijn de onderliggende gegevens grotendeels afkomstig uit bijlage II; indien u er geen hebt, is de berekeningsmethode van de Commissie degene waarnaar de verordening daadwerkelijk verwijst.
Is het bouwpasje hetzelfde pasje als dat volgens de ESPR?
Niet hetzelfde, maar bewust ook niet losstaand. Artikel 75, lid 2, onder a), schrijft voor dat het bouwsysteem compatibel en interoperabel moet zijn met het paspoort dat bij Verordening (EU) 2024/1781 is ingevoerd, en daarop moet voortbouwen, en artikel 79 verklaart de ESPR-regels inzake eenduidige identificatiecodes, het register en het webportaal van toepassing, waarbij de eerste twee regels achtergrond worden indien de bouwwetgeving meer gedetailleerde of afwijkende regels vaststelt. Een fabrikant van cementdakpannen valt onder beide rechtsbesluiten en dient dit te behandelen als één gegevensstructuur met twee weergaven, en niet als twee afzonderlijke projecten.
Hoe zit het met een uniek exemplaar dat in geen enkele productfamilie past?
Er zijn twee methoden die werken, en ze verschillen in wat er overblijft. Een projectpas behandelt de volledige levering voor een bouwproject als één pas; dit werkt zolang de installateur het project documenteert. Een permanente markering per stuk, gelaserd of geëtst, koppelt dit stuk aan zijn batchgegevens, zolang het stuk bestaat. Voor een recycler in het jaar 2065 is de tweede methode aanzienlijk waardevoller, omdat de projectdocumentatie dan allang verdwenen zal zijn.
Worden bouwvergunningen ook opgenomen in het EU-register?
Artikel 79 bepaalt dat de ESPR-regels van toepassing zijn op het register voor bouwpaspoorten; de registratie is daarmee dezelfde procedure als elders, en deze wordt door de marktdeelnemer zelf uitgevoerd. Het register is sinds 20 juli 2026 in gebruik, geregeld in Uitvoeringsverordening (EU) 2026/1778, en de specificatie van de interface ervan is nog in ontwikkeling. Een aanbieder kan voorbereiden wat er voor de registratie nodig is, namelijk de productcode, de identificatiecode van de marktdeelnemer, het adres van het paspoort en de vingerafdruk. Wat een aanbieder echter niet kan doen, is de registratie voor u uitvoeren.
