Hộ chiếu sản phẩm kỹ thuật số (DPP) bao gồm những thuật ngữ nào? Câu hỏi này nghe có vẻ là công việc chi tiết, nhưng lại quyết định liệu dữ liệu của bạn có còn được ai đó đọc được sau mười năm nữa hay không. Bởi vì DPP không tạo ra một ngôn ngữ mới, mà chỉ kết hợp nhiều ngôn ngữ hiện có lại với nhau.
GS1, W3C và Liên minh OpenEPCIS mỗi bên đều mô tả một phần của thế giới sản phẩm, bên cạnh đó còn có hơn chục từ vựng chuyên ngành của EU. DPP phải “nói được” tất cả các ngôn ngữ này cùng một lúc. Thách thức thực sự không phải là chọn một tiêu chuẩn, mà là áp dụng nhất quán hàng trăm thuật ngữ trên hàng chục danh mục sản phẩm.
Mỗi tiêu chuẩn đặt tên cho các khái niệm theo cách khác nhau
Một sự kiện vận chuyển được gọi là cbv:BizStep-shipping trong GS1. Dung lượng danh định của một viên pin trong Quy định về pin của EU được gọi là battery:ratedCapacity. Tên sản phẩm lấy từ schema.org, còn Tuyên bố tuân thủ chuỗi cung ứng lấy từ từ vựng OpenEPCIS. Bốn thuật ngữ, bốn nguồn gốc, một bộ dữ liệu.
Ai tự đặt tên trường dữ liệu riêng ở đây thì sẽ tạo ra một “hòn đảo cô lập”. Tuy nhiên, cơ quan quản lý, đơn vị tái chế và công cụ kiểm tra của bên thứ ba phải hiểu được nội dung trong DPP của bạn mà không cần phải hỏi lại. Chính vì mục đích này mà các tiêu chuẩn được thiết lập - và chính vì lý do đó mà Transpareo tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn này, thay vì tự tạo ra một lược đồ riêng.
Xương sống: Mô hình sự kiện của GS1 EPCIS 2.0
Vòng đời của một sản phẩm được mô tả thông qua GS1 EPCIS 2.0 - chính là tiêu chuẩn đã được sử dụng trong nhiều năm để mô tả các chuỗi cung ứng trong lĩnh vực logistics. Tiêu chuẩn này bao gồm năm loại sự kiện: quan sát đối tượng (ObjectEvent), tổng hợp, giao dịch, chuyển đổi và liên kết. Transpareo thể hiện các bước trong vòng đời của sản phẩm dưới dạng các sự kiện đối tượng EPCIS (EPCIS-ObjectEvents) - loại sự kiện ghi lại việc quan sát các đối tượng đã được xác định.
Mỗi sự kiện đều kèm theo một bước kinh doanh (shipping, recycling, repairing) và một trạng thái (active, recalled, recycled). Từ các thành phần này, một bản ghi có thể theo dõi được được hình thành: khi nào một lô hàng được vận chuyển, khi nào bị thu hồi, khi nào được tái chế. ## Dữ liệu nàycó thể đọc được bằng máy và không có chỗ cho sự diễn giải chủ quan.
Dữ liệu sản phẩm: OpenEPCIS DPP Core
Những yếu tố cấu thành một sản phẩm - vật liệu, tỷ lệ vật liệu tái chế, dấu chân carbon, khả năng sửa chữa - được mô tả trong từ vựng DPP Core của OpenEPCIS. Nó định nghĩa các lớp như MaterialComposition, RecycledContent, CarbonFootprintDeclaration hoặc RepairabilityInfo.
Có hai quy ước đáng được đề cập vì chúng giúp tránh sai sót: Các giá trị tỷ lệ luôn là số thập phân nằm trong khoảng từ 0 đến 1 (ví dụ: 0.85, không phải 85%). Và mỗi thông tin đều có một mức độ truy cập - công khai, được ủy quyền hoặc hạn chế - để cùng một hồ sơ có thể cung cấp các góc nhìn khác nhau cho khách hàng cuối, đối tác và cơ quan chức năng.
Mỗi ngành có bộ thuật ngữ riêng
Đây là phần khá phức tạp. Mỗi danh mục sản phẩm đều có bộ thuật ngữ chuyên ngành riêng, theo yêu cầu của các quy định tương ứng của EU:
- Pin (Quy định 2023/1542): hơn 200 đặc tính, từ thành phần hóa học của tế bào pin, tỷ lệ vật liệu tái chế cho lithium, coban và niken, cho đến số chu kỳ sạc và trạng thái sức khỏe (State of Health)
- Dệt may: Thành phần sợi, chất nhuộm, cấp độ rủi ro vi nhựa, ký hiệu giặt, khả năng tái chế
- Thiết bị điện tử: Chỉ số khả năng sửa chữa, loại linh kiện, khả năng thay thế các bộ phận riêng lẻ
- Ngoài ra còn có các từ vựng chuyên ngành về phá rừng (EUDR), chất tẩy rửa, bao bì (PPWR) và sản phẩm xây dựng (CPR)
Do đó, một DPP sẽ thay đổi từ vựng chuyên ngành tùy theo danh mục sản phẩm - nhưng vẫn phải tương thích với cùng một cấu trúc cơ bản.
Một bối cảnh kết nối mọi thứ lại với nhau
Để tránh tình trạng hỗn loạn từ các nguồn này, một bối cảnh JSON-LD duy nhất sẽ kết nối tất cả các từ vựng lại với nhau. Trong đó, mỗi thuật ngữ đều có một “ngôi nhà” duy nhất: một địa chỉ ổn định (URI), nơi người dùng có thể tra cứu định nghĩa của nó.
Điều này không chỉ đơn thuần là sự yêu thích trật tự. Một DPP phải duy trì khả năng kiểm tra được trong mười năm hoặc lâu hơn. Nếu vào năm 2034, một cơ quan chức năng đọc một hộ chiếu được cấp năm 2026, thì recycledContent vẫn phải có ý nghĩa chính xác như ngày nay. Các địa chỉ ổn định là điều kiện tiên quyết để nền tảng, kho lưu trữ, cơ quan kiểm toán và cơ quan chức năng đều trỏ đến cùng một định nghĩa.
39 ngôn ngữ trong một cấu trúc dữ liệu
Transpareo lưu trữ các văn bản sản phẩm đa ngôn ngữ trong một cấu trúc gọn gàng: một trường chứa {"de": "Wasser", "en": "Water"} thay vì lặp lại rườm rà. Điều này giúp giảm thiểu khối lượng dữ liệu và cho phép người dùng dễ dàng đọc ngôn ngữ mong muốn, đồng thời có thể chuyển sang tiếng Anh khi cần thiết. 39 ngôn ngữ, bao gồm cả 24 ngôn ngữ chính thức của EU, đều được hỗ trợ mà không cần logic đặc biệt.
Điều này có ý nghĩa gì đối với việc lựa chọn nền tảng của bạn
Ba câu hỏi phân biệt một giải pháp tương tác với một giải pháp cô lập:
- Nền tảng đó có tuân thủ các tiêu chuẩn đã được thiết lập (GS1, EPCIS, OpenEPCIS, schema.org) hay sử dụng một lược đồ riêng mà chỉ chính nó mới hiểu được?
- Nền tảng có thể sử dụng từ vựng chuyên ngành phù hợp cho từng danh mục sản phẩm mà không cần bạn phải điều chỉnh lại mô hình dữ liệu không?
- Các thuật ngữ được sử dụng có được ghi chép tại các địa chỉ ổn định và có thể truy xuất vĩnh viễn không?
Nếu câu trả lời cho cả ba câu hỏi đều là “Có”, thì DPP của bạn sẽ vẫn có thể đọc được - ngay từ hôm nay, ngay cả khi thay đổi nhà cung cấp và vượt qua thời hạn lưu trữ theo quy định pháp luật.